Dwa nowe rezerwaty przyrody w świętokrzyskim (zdjęcia)

13 listopada w biurze Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach zostały podpisane zarządzenia w sprawie utworzenia dwóch nowych rezerwatów przyrody w woj. świętokrzyskim: „Góra Skarbowa” w Nadleśnictwie Skarżysko oraz „Uroczysko Tumlińskie” w Nadleśnictwie Zagnańsk. Rezerwaty zostały utworzone w ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”.

Zarządzenia w sprawie utworzenia nowych rezerwatów podpisała Iwona Kędzierska-Gębska, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Kielcach. Podczas spotkania dr Jacek Koba, kierownik Zespołu ds. ochrony przyrody RDLP w Radomiu opowiedział o szczególnych wartościach przyrodniczych dla których wnioskowano o rezerwaty. Mariusz Sołtykiewicz, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu podkreślił rolę inicjatywy Lasów Państwowych oraz dialogu dla wypracowania porozumienia w kwestii ochrony przyrody, a także podkreślił znaczenie ochrony siedlisk hydrogenicznych w czasie, gdy woda jest deficytowym elementem przyrody. Dr inż. Lech Buchholz, Regionalny Konserwator Przyrody w Kielcach przedstawił kwestie związane z ochroną przyrody w woj. świętokrzyskim i wyraził zadowolenie z powodu przyspieszenia w zakresie zwiększania powierzchni objętej ochroną oraz przedstawił dalsze plany w tym zakresie. Na spotkaniu obecni byli także nadleśniczowie nadleśnictw, na terenie których powstały rezerwaty, Wojciech Grad i Zbigniew Dąbrowski. Do uregulowania przez RDOŚ pozostają kwestie udostępniania nowych rezerwatów dla turystów.

Rezerwat przyrody „Uroczysko Tumlińskie” (Nadleśnictwo Zagnańsk) ma pow. 90,48 ha i położony jest w gminie Zagnańsk (powiat kielecki). Celem ochrony jest zachowanie kształtowanych dynamicznymi procesami ekosystemów leśnych o cechach naturalnych, w szczególności buczyn, jedlin i grądów, a także lasów łęgowych przylegających do potoku Sufraganiec, wraz ze swoistą dla takich ekosystemów biocenozą. Na obszarach graniczących z rezerwatem wyznaczona została otulina obejmująca obszar o pow. 224,27 ha.

Na obszarze rezerwatu stwierdzono występowanie kwaśnej buczyny Luzulo pilosae-Fagetum, olsu jesionowego Fraxino-Alnetum, wyżynnego jodłowego boru mieszanego Abietetum polonicum, żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae-Fagetum, kontynentalnego boru mieszanego Querco roboris-Pinetum oraz grądu subkontynentalnego Tilio-Carpinetum. W runie występuje wiele chronionych gatunków roślin, między innymi: wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum, czy podkolan biały Platanthera bifolia.

Ponadto spośród gatunków chronionych wymieniono w Planie Urządzenia Lasu Nadleśnictwa Zagnańsk (Program Ochrony Przyrody) m.in. gatunek motyla – przeplatkę aurinię Euphydryas aurinia.

Znajdują się tu także interesujące utwory geologiczne pochodzące z kilku okresów: kambru, permu, triasu, a także utwory czwartorzędowe.

Rezerwat przyrody „Skarbowa Góra” (Nadleśnictwo Skarżysko) ma pow. 80,01 ha i położony jest na terenie gminy Skarżysko-Kamienna (powiat skarżyski). Celem ochrony jest odtworzenie w efekcie spontanicznych procesów oraz zachowanie, ekosystemów leśnych o cechach naturalnych, głównie dynamicznego kompleksu lasów bukowo-jodłowych, wraz ze swoistą dla takich ekosystemów biocenozą. Na obszarach graniczących z rezerwatem wyznaczona została również otulina obejmująca obszar o pow. 160,66 ha.

Nazwa rezerwatu pochodzi od wzniesienia o nazwie Skarbowa Góra (326,7 m n.p.m.), na którego zboczu jest on położony. W bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu, przy północnej granicy znajduje się założona w 1943 roku, unikatowa, leśna nekropolia wojenna żołnierzy Podobwodu Skarżysko-Kamienna Armii Krajowej zwana „Cmentarzem partyzanckim w Skarbowej Górze”.

Obszar rezerwatu przyrody „Skarbowa Góra” obejmuje teren północnego i północno-wschodniego zbocza wzniesienia i położony jest na wysokości od 245 do 310 m n.p.m., a jego południowa granica przebiega w odległości około 720 m od szczytu wzniesienia, od którego pochodzi nazwa rezerwatu. Wspomniane wzniesienie oraz zachodnia część rezerwatu położone są w południowo-wschodniej części Garbu Gielniowskiego, natomiast jego wschodnia część – na południowym krańcu zachodniej części Przedgórza Iłżeckiego. Rezerwat leży między miejscowościami Łazy i Skarżysko Książęce, na obszarze zwartego kompleksu leśnego. Północną i wschodnią częścią tego obiektu przyrodniczego oraz w pobliżu jego północnej granicy przebiega niebieski szlak turystyczny pieszy, a przez wschodni fragment rezerwatu – żółty szlak turystyczny pieszo-rowerowy. Teren rezerwatu przyrody znajduje się również na obszarze specjalnego obszaru ochrony siedlisk Lasy Skarżyskie PLH260011.

Obszar rezerwatu znajduje się w bliskim sąsiedztwie miasta Skarżysko-Kamienna, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie wspomnianego wcześniej cmentarza partyzanckiego, w związku z czym teren ten jest narażony na wzmożoną antropopresję.

Na obszarze rezerwatu występują głównie drzewostany bukowo-jodłowe, jodłowo-bukowe oraz jodłowe, w większości na siedlisku lasu wyżynnego świeżego. Na niewielkich fragmentach lasu we wschodniej części rezerwatu występują drzewostany jodłowe z domieszką olszy czarnej, brzozy, świerka i innych gatunków drzew, na siedlisku lasu wyżynnego wilgotnego. W rezerwacie przyrody zidentyfikowano jak dotąd trzy siedliska przyrodnicze z załącznika I dyrektywy siedliskowej: wyżynny jodłowy bór mieszany – Abietetum polonicum (kod 91P0), kwaśne buczyny Luzulo-Fagenion (kod 9110) oraz żyzne buczyny – Dentario glandulosae-Fagenion (kod 9130) występujące tu na skraju zasięgu, w relatywnie dobrym stanie zachowania. Zajmują one ponad połowę powierzchni rezerwatu i są przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000 Lasy Skarżyskie PLH26001.

Rezerwaty zostały utworzone w ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych”, której celem było wskazanie na terenie poszczególnych nadleśnictw

najcenniejszych fragmentów ekosystemów oraz ich zgłoszenie do objęcia ochroną poprzez ustanowienie nowych rezerwatów przyrody.

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu wytypowała w ramach inicjatywy 12 obszarów wyróżniających się pod względem różnorodności biologicznej oraz innych cech środowiska przyrodniczego na łącznej powierzchni około 883 ha. Nowe rezerwaty zwiększą powierzchnię objętą tą formą ochrony przyrody na terenie RDLP w Radomiu (dotychczas było to 90 rezerwatów o łącznej pow. 9 055 ha).

Łącznie z nowymi dwoma rezerwatami w ramach inicjatywy powołano w woj. świętokrzyskim 7 rezerwatów o łącznej pow. 575 ha. W lutym 2025 r. ustanowiono rezerwaty: „Góra Wierzejska” w Nadleśnictwie Kielce, „Podwale” w Nadleśnictwie Staszów, „Piskorzeniec Wschodni” w Nadleśnictwie Radoszyce oraz „Zapadnie Doły” w Nadleśnictwie Starachowice. W lipcu tego roku ustanowiono rezerwat „Papiernia” w Nadleśnictwie Barycz.

W ramach inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych” na powołanie czekają jeszcze rezerwaty w woj. mazowieckim (5 o łącznej pow. 307 ha): „Grądy” i „Guść” (powiększenie rezerwatu) w Nadleśnictwie Kozienice, „Szabasówka” w Nadleśnictwie Radom, „Czerwony Most” w Nadleśnictwie Przysucha oraz „Torfowisko Lipowe Pole” w Nadleśnictwie Skarżysko.

Źródło: RDLP w Radomiu